Civilisations néolithiques de la Méditerranée et de l'Europe

Olivier LEMERCIER
Président
Maria Grazia MELIS
Secrétaire

La commission a pour objectif de fédérer les chercheurs travaillant sur les premières sociétés agricoles de l’espace méditerranéen et européen jusqu’au développement des sociétés de l’âge du Bronze. Les thèmes envisagés sont très divers: historiographie, émergence, développement, diffusion et évolution des sociétés et des économies néolithiques, approches technologiques, productions, restitutions environnementales organisations sociales, structures d’habitat, pratiques funéraires, rituelles et symboliques, etc.

Géographiquement, la commission embrasse l’ensemble de l’Europe et de la Méditerranée, incluant l’Afrique du Nord et le Proche Orient de façon ça mieux appréhender les phénomènes de diffusion qui marquent la période depuis la néolithisation orientale jusqu’aux sociétés occidentales du troisième millénaire.

Notre vision du Néolithique a considérablement changé en quelques décennies. Les nouvelles analyses et les nouvelles approches en archéologie (chimie isotopique, génétique et génomique, etc.) et les nouveaux outils (statistiques, 3D, drones, etc.) ont conduit à de nouvelles connaissances et de nouveaux regards sur les questions de la néolithisation et du Néolithique. La commission s’intéresse à tous ces nouveaux apports, sans négliger les approches plus traditionnelles (inventaires, typologie, technologie, etc.).

La commission a pour but de :

  • Créer du lien entre les chercheurs de langue et d’origines géographiques et institutionnelles diverses,
  • Faciliter la recherche, le montage de projet, l’organisation de manifestations scientifiques,
  • Fédérer les chercheurs autour de thématiques ou d’actions communes.

Elle contribue à :

  • Produire et élaborer de la donnée archéologique,
  • Confronter idées, hypothèses et interprétations,
  • Diffuser les données de l’archéologie comme l’interprétation qui en est faite au travers de manifestations et de publications.

Recherches et publications

Activités

International colloquium Vannes 2025

Colloque international : Sea People, Land People: lifestyles and networks in Bell Beaker Europe

Vannes (Bretagne, France), 18-21 mai 2025

En savoir plus...
Poster Convegno Sassari 2024

Convegno internazionale : Ipogeismo e megalitismo in Europa e nel Mediterraneo tra il V ed il III millennio a. C. La Sardegna, crocevia di popoli e di culture

Sassari (Sardaigne, Italie), 3-6 octobre 2024

En savoir plus...

Publications

Cover image Materials, Productions, Exchange Network and their Impact on the Societies of Neolithic Europe

Materials, Productions, Exchange Network and their Impact on the Societies of Neolithic Europe

Besse, M. & Guilaine, J. (eds) 2017. Materials, Productions, Exchange Network and their Impact on the Societies of Neolithic Europe. Proceedings of the XVII UISPP World Congress (1–7 September 2014, Burgos, Spain) Volume 13, Session A25a. Oxford: Archaeopress.

Cover image The Early Neolithic in the Iberian Peninsula

The Early Neolithic in the Iberian Peninsula / Le Néolithique ancien dans la Péninsule Ibérique

Diniz, M. (ed.) 2008. The Early Neolithic in the Iberian Peninsula: Regional and Transregional Components / Le Néolithique ancien dans la Péninsule Ibérique : les éléments regionaux et transregionaux. Proceedings of the XV UISPP World Congress (Lisbon, 4–9 September 2006) / Actes du XV Congrès mondial (Lisbonne, 4–9 septembre 2006) Volume 18, Session C44. BAR International Series 1857. Oxford: British Archaeological Reports.

Cover image La Néolithisation / The Neolithisation Process

La Néolithisation / The Neolithisation Process

Guilaine, J. & Van Berg, P.-L. (eds) 2006. La Néolithisation / The Neolithisation Process. Actes du XIVème Congrès UISPP, Université de Liège, Belgique, 2–8 septembre 2001 / Proceedings of the XIVth UISPP Congress, University of Liège, Belgium, 2–8 September 2001. Section 9, Colloque / Symposium C9.2. BAR International Series 1520. Oxford: British Archaeological Reports.

Cover image Le Néolithique au Proche Orient et en Europe / The Neolithic in the Near East and Europe

Le Néolithique au Proche Orient et en Europe / The Neolithic in the Near East and Europe

Le Secrétariat du Congrès, Jadin, I., Hauzeur, A., Cauwe, N., Vander Linde, M., Tunca, Ö. & Lebeau, M. (eds) 2004. Le Néolithique au Proche Orient et en Europe / The Neolithic in the Near East and Europe; L’âge du cuivre au Proche Orient et en Europe / The Copper Age in the Near East and Europe. Actes du XIVème Congrès UISPP, Université de Liège, Belgique, 2–8 septembre 2001 / Proceedings of the XIVth UISPP Congress, University of Liège, Belgium, 2–8 September 2001. Sections 9 & 10, Sessions générales et posters / General Sessions and Posters. BAR International Series 1303. Oxford: British Archaeological Reports.

Cover image Production and Management of Lithic Materials in the European Linearbandkeramik / Gestion des matériaux lithiques dans le Rubané européen

Production and Management of Lithic Materials in the European Linearbandkeramik / Gestion des matériaux lithiques dans le Rubané européen

Burnez-Lanotte, L. (ed.) 2003. Production and Management of Lithic Materials in the European Linearbandkeramik / Gestion des matériaux lithiques dans le Rubané européen. Actes du XIVème Congrès UISPP, Université de Liège, Belgique, 2–8 septembre 2001 / Proceedings of the XIVth UISPP Congress, University of Liège, Belgium, 2–8 September 2001. Section 9, Colloque / Symposium C9.3. BAR International Series 1200. Oxford: British Archaeological Reports.

Proceedings 3 (Sections)

Proceedings 3 (Sections)

Grifoni Cremonesi, R., Tozzi, C., Vigliardi, A. & Peretto, C. (eds) 1998. Proceedings 3 (Sections): The Mesolithic – Art in the Palaeolithic and Mesolithic – The Neolithic in the Near East and Europe. XIII International Congress of Prehistoric and Protohistoric Sciences, Forlì – Italia – 8/14 September 1996. Forlì: ABACO.

Cover image O Neolítico Atlântico e as Orixes do Megalitismo

O Neolítico Atlântico e as Orixes do Megalitismo

Rodríguez Casal, A. (ed.) 1997. O Neolítico Atlântico e as Orixes do Megalitismo. Actas do Colóquio Internacional (Santiago de Compostela, 1–6 de abril de 1996). Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega, Universidad de Santiago de Compostela e Unión Internacional das Ciências Prehistóricas e Protohistóricas.

Cover image Colloquia 9: The Neolithic in the Near East and Europe

Colloquia 9: The Neolithic in the Near East and Europe

Grifoni Cremonesi, R., Guilaine, J. & L’Helgouac’h, J. (eds) 1996. Colloquia 9: The Neolithic in the Near East and Europe. XIII International Congress of Prehistoric and Protohistoric Sciences, Forlì – Italia – 8/14 September 1996. Forlì: ABACO.

Actualités

Archéologie des fibres textiles entre biodiversité et culture

La conférence internationale Arakne : Archéologie des fibres textiles entre biodiversité et culture se tiendra les 15 et 16 janvier 2026 au Museo Castromediano de Lecce. Réunissant archéologues, biologistes et historiens de la culture, l’événement examine la production textile ancienne à travers la biodiversité et les échanges culturels.

Membres

Romain BUSSONE
Université Paul-Valéry Montpellier III (France)
Dragoș GHEORGHIU
Universitatea Națională de Arte (Roumanie)
Emna GHITH
Université de Sousse (Tunisie)
Jean GUILAINE
Collège de France (France)
No profile image available
Albert HAFNER
Universität Bern (Suisse)
Emmanuel LA O KIRCHNER
Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg (Allemagne)
Olivier LEMERCIER
Université Paul-Valéry Montpellier 3 (France)
Domenico LO VETRO
Università degli Studi di Firenze (Italie)
No profile image available
Isabella MATERA
Museo e Istituto Fiorentino di Preistoria (Italie)
Maria Grazia MELIS
Università degli Studi di Sassari (Italie)
Fabio NIEDDU
ANAS S.p.A. (Italie)
Aurélien TAFANI
University of South Florida (États-Unis)
Selena VITEZOVIĆ
Arheološki institut, Beograd (Serbie)
No profile image available
Małgorzata WINIARSKA-KABACIŃSKA
Muzeum Archeologiczne w Poznaniu (Pologne)
Rebecca YOUNGER
Queen's University Belfast (Royaume-Uni)